تالار حافظ

سه‌شنبه ٤ اسفند ،۱۳۸۳

مقالة آموزشي:

مقالة آموزشي: بررسي توصيفي – تحليلي شاخصه هاي اصلي سهام (بخش سوم)/ دکتر حسين زارعي
(سازمان بورس)
 مقالة آموزشي: بررسي توصيفي – تحليلي شاخصه هاي اصلي سهام (بخش سوم)/ دکتر حسين زارعي

در بخش اول و دوم اين مقاله قيمت بازار سهام و سود هر سهم در بازار بورس را معرفي کرديم . در اين بخش به بررسي توصيفي – تحليلي ارزش بازار سهام مي پردازيم .

ارزش بازار
ارزش بازار (Market capitalization) در مفاهيم بورسي به معناي ارزش بازار سهام در دست مردم يک شرکت است. رقم ارزش بازار از طريق ضرب کردن قيمت بازار هر سهم شرکت در تعداد کل سهام آن حاصل مي‌شود. مثلا" از آنجا که تعداد سهام شرکت سپنتا 54.173.000 مي‌باشد و قيمت فعلي آن 3.968 ريال است، از اين‌رو ارزش بازار سهام شرکت سپنتا معادل 215 ميليارد ريال خواهد بود. يکي از برداشت‌هاي نادرستي که در بين سرمايه‌گذاران غير حرفه‌اي رواج دارد آنست که هر قدر قيمت سهام بالاتر باشد، احتمالا" شرکت بزرگتر است. اين نتيجه‌گيري غالبا" نادرست است زيرا قيمت سهم عموما" بيانگر ارزش کل يک شرکت نيست. به عنوان نمونه، شرکت آذريت با ارزش بازار 32 ميليارد ريال قيمت هر سهمش 10.706 ريال است در حالي که بزرگترين شرکت بورس اوراق بهادار تهران يعني سرمايه‌گذاري غدير با ارزش بازاري معادل 26.006 ميليارد ريال قيمت هر سهمش تنها حدود 5.000 ريال است. از اين‌رو، تحليل‌گران مالي غالبا" در مقايسه شرکتها به جاي قيمت بازار هر سهم از ارزش بازار آن استفاده مي‌کنند.
ارزش بازار، معيار سنجش اندازه يا بزرگي يک شرکت است. در بورس‌هاي کشورهاي پيشرفته و نوظهور از استانداردهاي متفاوتي براي طبقه‌بندي انواع متفاوت ارزش بازار سهام بهره مي‌جويند. يکي از طبقه بندي‌هاي متعارف ارزش بازار در بورس‌هاي کشورهاي پيشرفته استفاده از استاندارد 6 طبقه‌اي است. به عبارت ساده‌تر، شرکتهاي پذيرفته شده در بورس را از لحاظ بزرگي يا اندازه ارزش بازار به 6 طبقه تقسيم مي‌نمايند. اين طبقات عبارتند از :
1) ارزش بازار عظيم : اين گروه، شامل شرکتهايي است که داراي ارزش بازاري بيش از 200 ميليارد دلار هستند. شرکتهايي چون ميکرو سافت و جنرال الکتريک در اين طبقه جاي دارند.
2) ارزش بازار بزرگ : اين شرکتها داراي ارزش بازاري بين 10 تا 200 ميليارد دلار مي‌باشند. شرکتهاي IBM وyahoo در اين گروه هستند. سهام شرکتهاي بزرگ و عظيم را Blue chips نيز مي‌گويند.
3) ارزش بازار متوسط : اين شرکتها از لحاظ ارزش بازار دامنه‌اي بين 2 تا 10 ميليارد دلار را پوشش مي‌دهند. غالب شرکتهاي رشدي در اين طبقه هستند.
4) ارزش بازار کوچک : دامنه ارزش بازار اين شرکتها بين 300 ميليون دلار تا 2 ميليارد دلار است. عموما" شرکتهاي جديد اين نسبتا" جوان در اين طبقه هستند. ريسک سرمايه‌گذاري در يان شرکت ها غالبا" بالاست.
5) ارزش بازار ميکرو : اين شرکتها داراي ارزش بازاري بين 50 تا 300 ميليون دلار هستند.
6) ارزش بازار نانو : ارزش بازار اين شرکتها کمتر از 50 ميليون دلار است.
توجه به اين نکته ضروري است که تحقيقات متعدد در بازار سرمايه کشورهاي مذکور نشان داده است که هر قدر ارزش بازار سهام شرکتي کوچک‌تر باشد ريسک سرمايه‌گذاري در آن سهام بالاتر است و قاعدتا" درصد تغيير قيمت سهام نيز بيشتر است.
ارزش بازار سهام يک شرکت بيانگر کل ارزش بازار دارايي‌هاي شرکت نيست. اصطلاح ارزش بازار تنها نشان دهنده ارزش بازار حقوق صاحبان سهام شرکت است. به عبارت ديگر در صورتي که بدهي‌ها را از ارزش بازار دارايي‌ها کم کنيم تقريبا" به ارزش بازار سهام نزديک خواهيم شد.
در بورس اوراق بهادار تهران تاکنون اقدامي براي طبقه بندي استاندارد شرکتهاي پذيرفته شده برمبناي ارزش بازار آنها صورت نگرفته است. اما ارزش بازار در بورس ما از اهميت خاصي جهت تحليل خريد و فروش سهام برخوردار است. در بخشهاي زير ابتدا به ارائه آماره‌هاي توصيفي ارزش بازار سهام بورس تهران و سپس به تحليل نتايج حاصل از آموزه‌هاي مفهوم ارزش بازار مي‌پردازيم.
در حال حاضر، ارزش بازار کل سهام بورس اوراق بهادار تهران معادل 420.375 ميليارد ريال مي‌باشد. به منظور درک بهتر اين رقم مي‌توان آنرا بر حسب هر دلار 8850 ريال معادل 5/47 ميليارد دلار ارزيابي کرد. سرمايه 385 شرکت مذکور بر مبناي ارزش اسمي 1000 ريالي معادل 69.197 ميليارد ريال است. به عبارت ديگر، ارزش بازار تمامي شرکتهاي بورسي حدود 6 برابر ارزش اسمي سرمايه آنهاست . عدد فوق الذکر را مي‌توان ضريب کل بازار بورس ايران تلقي کرد. جدول شماره يک آماره هاي توصيفي کل بازار بورس را نشان ميدهد.
جدول شماره 1 (ميليارد ريال)
ارزش بازار 375/420
کل سرمايه (ارزش اسمي) 197/69
ميانگين 1097
ميانه 184
مد 12
انحراف استاندارد 2904
ضريب چولگي 1/5
حداقل 4/68
حداکثر 26/006

همانطورکه در جدول شماره يک مشاهده مي‌شود، ميانگين ارزش بازار بورس تهران 1097 ميليارد ريال است و يک انحراف معيار از اين ميانگين معادل 2.904 ميليارد ريال مي‌باشد. ميانه ارزش بازار 184 ميليارد ريال است يعني ارزش بازار نيمي از شرکتها زير اين رقم و نيمي ديگر بالاتر از اين رقم هستند. مقايسه ميانه و ميانگين نشانگر وزن بسيار بالاي شرکتهايي با ارزش زياد است. تکرار ارزش بازار در 12 ميليارد ريال مربوط به شركتهاي نقش ايران و وطن اصفهان است. ضريب چولگي نشانگر تعداد زياد شرکتهايي با ارزش بازار کم است. همچنين کوچکترين شرکت بورسي، گردباف يزد (حداقل) و بزرگترين آنها سرمايه‌گذاري غدير (حداکثر) مي‌باشد. تفاوت ارزش بازار بزرگترين و کو چکترين سهام بورسي معادل 26.001 ميليارد ريال است. به عبارت ديگر سرمايه‌گذاري غدير 5.557 برابر شرکت گردباف‌يزد است.
بررسي رتبه‌بندي شرکتهاي بورسي از لحاظ ارزش بازاري نشان مي‌دهد که 10 درصد از شرکتها، ارزش بازار کمتر از 21 ميليارد ريال و تنها 3 درصد آنها ارزش بازاري بيش از 10.000 ميليارد ريال دارند. جدول شماره 2 اطلاعات بيشتري ارائه داده است.
جدول شماره 2 (ميليارد ريال)
ارزش بازار به درصد تعداد شرکتها
کمتر از 21 10
کمتر از 44 20
کمتر از 184 50
کمتر از 1000 80
کمتر از 10.000 97

بررسي بيشتر بر روي جدول فوق حاکي از آن است که 67 درصد ارزش بازار سرمايه متعلق به تنها 10 درصد از شرکتهاي بورسي است در حاليکه 72 درصد از شرکتهاي بورسي تنها 10 درصد بازار سرمايه را به خود اختصاص داده اند.
جدول شماره سه بيانگر اطلاعات 10 شركت بزرگ بازار بورس اوراق بهادار تهران است.
جدول شماره3 (ميليارد ريال)
رتبه نام شركت ارزش بازار درصد ارزش‌بازار
1 سرمايه‌گذاري غدير 26.006 6/18
2 سرمايه‌گذاري بانك ملي 21.860 5/2
3 سايپا 18.977 4/5
4 سيمان فارس و خوزستان 18.382 4/37
5 سرمايه‌گذاري صندوق بازنشستگي 15.811 3/76
6 ايران خودرو 14.530 3/46
7 پتروشيمي خارك 13.970 3/32
8 بانك پارسيان 13.422 3/19
9 سيمان تهران 9.425 2/24
10 پتروشيمي اراك 8.388 2
جمع 160.771 38

شركتهاي مذكور 38 درصد ارزش بازار كل بورس تهران را به خود اختصاص داده‌اند. قابل ذكر است كه درصد ارزش بازار سرمايه‌گذاري غدير معادل درصد ارزش بازار 241 شركت كوچك بورسي است. همچنين توجه به اين نكته كه درصد ارزش بازار 10 شركت فوق الذكر معادل درصد ارزش بازار 385 شركت پذيرفته شده بورس است، مي‌تواند به شناخت بهتر اندازه شركتهاي بورس اوراق بهادار كمك نمايد.
جدول شماره چهاربيانگر بالاترين ضرائب ارزش بازار سهام نسبت به سرمايه شركتهاي بورسي است.

جدول شماره 4
نام شركت ضريب ارزش بازارنسبت ‌به ‌سرمايه
سيمان صوفيان 74
سيمان قائن 64
سيمان اروميه 50
سيمان درود 41
سيمان شمال 39
خدمات‌انفورماتيك 35

همانطور كه ملاحظه مي‌نمائيد بر ارزش بازار برخي شركتها دهها برابر ارزش اسمي سرمايه آنها است. اين در حالي است كه 11 شركت ضريبي كمتر از يك و 15 شركت ضريبي معادل يك دارند. ميانگين ضريب مذكور در كل شركتهاي بورسي معادل 8/6 است. ميانه اين ضريب1/4 مي‌باشد.
در پايان به نتايج حاصل از بررسي ارزش بازار به منظور بهره برداري سرمايه‌گذاران مي‌پردازيم.
1) ارزش بازار، عامل مهمي براي سرمايه‌گذاري در سهام است. هر قدر ارزش بازار سهام شركتي بزرگتر باشد نوسان بازده (ريسك) آن كمتر است و قاعدتا" انتظار بازده هاي فوق العاده از اين سهام نبايد داشته باشيم.
2) بورس ايران هنوز عمق كافي ندارد. مثلا" اگر قرار باشد شركتهاي سرمايه‌گذاري غدير و بانك ملي تمامي سرمايه خود به ارزش بازار را صرف خريد شركتهاي پذيرفته شده در بورس نمايند به راحتي 289 شركت از 385 شركت داراي قيمت را خريداري خواهند كرد. از اين‌رو، بي دليل نيست كه در زمان عرضه هاي خصوصي سازي بازار با تلاطم روبرو مي‌گردد.
3) تفاوت بسيار زياد ارزش هاي بازار سهام مختلف بورسي در ارزش بازار حجم مبناي آنها ملحوظ مي‌گردد زيرا ارزش هاي بازار متفاوت در يك عدد ثابت 8 ده هزارمي ضرب مي‌شود.
4) هر قدر ارزش بازار سهامي بزرگتر باشد، نوسانات آن سهم بر روي شاخص كل بورس اثر بيشتري دارد. مثلا" تغيير قيمت 10 سهم شركتهاي جدول شماره 3 بر شاخص كل اثري معادل تغيير 241 شركت كوچكتر بورسي خواهد گذارد.
5) سودآوري فعلي و آتي شركتها موجب افزايش ضريب ارزش بازار آنها نسبت به ارزش اسمي سرمايه آنان خواهد گرديد.
 
 
1383/11/20   ايران بورس

مهرداد حسینی

[ خانه| آرشيو | پست الكترونيك ]

خانه
آرشيو
پست الكترونيك

پرشين‌بلاگ

دوستان

 

وبلاگهای بورسی

تالار حافظ

بازارمالی

نوسان

کامیار فراهانی

مدیریت سهام

پرشیا استاک

اقتصاد-بورس-بانکداری

بازار تجارت و سرمایه

پرتفوی

پشت آینه

بازار سرمایه ایران

infomercial

تالار شیشه ای

شهریاری

بورس

رضا آزاد

کارگزار

راست بازار

مدیر

خاطرات یک مدیر

 اخبار داغ بازار بورس

اخبار داغ تدبیر اندیش

 

سایتهای بورسی

سازمان بورس اوراق بهادار

 خدمات بورس ایران

پارس پورتفولیو

آبان بروکر

سرمایه دات کام

سرمایه گذاری راهبرد

آریا سهم

بازار بورس

تضمین بازار

سهم ایران

سرمایه گذاری

شرکت کارگزاری مفید

شرکت کارگزاری تدبیرگر سرمایه

پارس اینوستمنت

ایران استوکس

نیک پاسارگاد

بازتاب

بازار بورس

اطلاع رسانی بانک و بیمه

دکتر عبده تبریزی

بورس فلزات لندن

تهران اکونومیست

بانک توسعه صادرات ایران

 

روزنامه های اقتصادی

روزنامه شرق

دنیای اقتصاد

پول

جهان اقتصاد

اقتصاد و هدف

صبح اقتصاد

حیات نو

ابراراقتصادی

عصر اقتصاد

 

شرکتها

صنعتی ایران خودرو

توس گستر

شانا

 سرمایه گذاری تکادو

توسعه صنایع بهشهر

صدرا

چادرملو

سایپا

سرمایه گذاری پتروشیمی

 

شبکه های خبری

پارس نیوز